Fyrir nokkrum árum fór ég á veitingastað í Búdapest þar sem ég smakkaði í fyrsta sinn Baba Ganoush og Muhammara ídýfu. Ég féll strax fyrir þessum réttum og eftir að ég kom til baka hef ég gert ýmsar tilraunir. Í grunninn er baba ganoush mjög líkt hummus en í stað kjúklingabauna er bakað eggaldin. Lykillinn við Baba Ganoush er hins vegar að ná safanum úr eggaldininu svo ídýfan verði ekki vökvakennd heldur þétt í sér. Ég er að sjálfsögðu forfallinn hummus aðdáandi og finnst fátt betra en að útbúa þessar þrjár uppáhalds ídýfur og bera fram sem falafel bakka.
Falafel bakki er litríkur, bragðmikill og næringarríkur réttur sem á rætur að rekja til Mið-Austurlanda. Hann sameinar klassísk hráefni svæðisins í fallega heild – stökkar, kryddaðar falafelbollur bornar fram með úrvali af dásamlegum ídýfum og meðlæti: hummus, baba ganoush, muhammara, jógúrtsósu og tahini-sósu. Með þessu fylgja oft ólífur, grænmeti og pítabrauð sem gerir réttinn bæði saðsaman og fjölbreyttan. Mér finnst æðislegt að gefa mér tíma í að gera mitt eigið falafel en eftir að hafa smakkað Wauw! falafelið hef ég ákveðið að einfalda mér sporin því þarna hef ég loksins fundið falafel sem ég er ánægð með. Bollurnar eru ótrúlega bragðgóðar og við bakstur í ofni verða þær stökkar að utan en dásamlega mjúkar að innan.
Falafel bakki er fullkominn fyrir þá sem vilja plöntumiðaðan, hollan og bragðmikinn rétt sem hentar jafnt sem létt máltíð, partýréttur eða kvöldverður með fjölskyldunni. Hann sameinar mýkt, stökkleika og hlýleg krydd í einni skál – sannkallað veisluævintýri fyrir bragðlaukana.
Um ídýfurnar: hummus, baba ganoush og muhammara
Hummus á sér langa sögu en hann er upprunninn í Mið-Austurlöndum og er ýmist notaður sem ídýfa eða smurálegg. Uppistaðan í hummus eru kjúklingabaunir en við þær er blandað tahini (sesamsmjör), hvítlauk, sítrónusafa, salti og ólífuolíu. Hummus er próteinríkur, trefjaríkur og stúfullur af vítamínum og steinefnum (t.d. B-vítamíni og járni).
Baba Ganoush á rætur sínar að rekja til Mið-Austurlanda og er vinsæl ídýfa eða meðlæti sem minnir á hummus, en er gerð úr grilluðum eða bökuðum eggaldinum. Eggaldinið fær djúpan, reyktan keim og þegar það blandast saman við tahini (sesamsmjör), hvítlauk, sítrónusafa, ólífuolíu og krydd verður niðurstaðan ómótstæðileg. Silkimjúk, bragðmikil og holl ídýfa sem passar vel með brauði, hrámeti eða sem meðlæti með grillmat. Baba Ganoush er trefjaríkt, tiltölulega lágt í hitaeiningum og inniheldur góð fituefni, andoxunarefni og vítamín eins og C- og K-vítamín.
Muhammara er upprunnin í Sýrlandi, nánar tiltekið í borginni Aleppo, og er dásamlega bragðmikil rauð paprikuídýfa. Hún er gerð úr ristuðum rauðum paprikum, valhnetum, hvítlauk, sítrónusafa, granateplasírópi og kryddum eins og kúmeni. Blandan gefur djúpan, sætan, örlítið reyndan og léttkryddaðan keim sem gerir Muhammara að einstöku meðlæti eða brauðáleggi. Muhammara er ríkt af hollri fitu, próteinum og andoxunarefnum og inniheldur meðal annars E-vítamín og Omega-3 fitusýrur úr valhnetunum.
Mér finnst frábært að bæta við að minnsta kosti einni léttri sósu, til dæmis jógúrtsósu eða tahini sósu.
Jógúrstósuna er auðvelt að gera úr vegan hráefnum en uppskrift að henni má finna hér.
Tahini sósan er ekki síður einföld en uppistaðan er hvítt tahini, hvítlaukur og sítrónusafi. Uppskriftin að henni er hér.
Notkunarmöguleikar fyrir falafel bakkann
Þessi bakki er stútfullur af dásamlegum mat sem nægir fyrir 8-10 manns. Fullkominn veislu- eða partýmatur en ekki síðra fyrir föstudagskvöld með fjölskyldunni því afgangarnireru ekki síðri næstu daga. Ef eitthvað verður eftir af falafel bakkanum má geyma í ísskáp og njóta daginn eftir. Falafelbollurnar má hita upp í ofni og ídýfurnar eru frábærar sem smurálegg eða með hráu grænmeti. Réttina á þessum bakka má svo einnig nota sem uppistöðu í salatskál, pítur eða vefjur. Algjör snilld til að nýta afgangana með annarskonar hætti.
Verði ykkur að góðu!
– Þessi færsla er unnin í samstarfi við Ellu Stínu
